Εκτύπωση PDF

Κράτος ανοχής

 

Του Θανάση Διαμαντόπουλου*

 

"[...] Απευθυνόμενος στους συνέλληνες πριν από ακριβώς 100 χρόνια ένας μεγάλος "θεσμοδότης", ο Ελευθέριος Βενιζέλος, επεσήμαινε: "Δημαγαγωγούντες εκάστοτε τον ελληνικόν λαόν... καταντήσαμεν να πείσωμεν αυτόν ότι (...) δεν έχει ανάγκην (...) να μεταχειρισθή τα ίδια όπλα τα οποία μεταχειρίζονται οι άλλοι λαοί... Ότι δεν είχεν ανάγκην οργανώσεως εσωτερικής και... ευνομίας πολιτικής... Κατά της αντιλήψεως αυτής διεμαρτυρήθην". Ίσως, δε, σε καιρούς χαλεπούς σαν τους σημερινούς, αυτή η διαμαρτυρία, αυτή η κραυγή αγωνίας του Κρητικού ηγέτη, να είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.

Γιατί, για την ανάταξη μιας κατάστασης, σε πολλά επίπεδα δραματικής, μόνο μία εθνική συστράτευση μπορεί να είναι αποτελεσματική. Τέτοια, δε, εθνική συστράτευση δεν μπορεί να υπάρξει, δεν υπάρχει άλλος τρόπος να υπάρξει, παρά γύρω από τους θεσμούς, τους κανόνες, τους νόμους της πολιτείας, οι οποίοι αποτελούν τη μοναδική βάση συμφωνίας και συμπόρευσης των πολιτών.  
Δεν μπορεί, δε, να υφίσταται επιλεκτικός σεβασμός στην τήρηση των νόμων. Το όλο θεσμικό πλαίσιο αποτελεί ένα "πλεκτό" που, αν αρχίσει να ξηλώνεται, τελειωμό δεν έχει...

Ας γίνω, λοιπόν, κάπως πιο συγκεκριμένος με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Πολύ πρόσφατα, με τυμπανοκρουσίες και ευρεία διακομματική συναίνεση, η ελληνική πολιτεία υιοθέτησε έναν νόμο περί απαγορεύσεως του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Όπως, δε, όλες οι δημοσκοπήσεις είχαν δείξει, η κοινωνία -ακόμα και το τμήμα της που αποτελούν οι καπνιστές- ήθελε το συγκεκριμένο μέτρο. Ήταν σαν να ζητούσε με απόγνωση από την πολιτεία να της θέσει όρια, όρια σεβαστά από όλους.

Η απροθυμία, ωστόσο, της πολιτικής εξουσίας να "εκταμιεύσει" το αναγκαίο πολιτικό κεφάλαιο για την τήρηση του συγκεκριμένου νόμου (ενώ βεβαίως δεν είχε πρόβλημα να εκταμιεύσει τα αναγκαία κεφάλαια για τα καταιγιστικά διαφημιστικά που τον "υποστήριξαν") δεν έδειξε μόνο αδιαφορία για την προστασία της δημόσιας υγείας. Δεν έδωσε μόνο ευκαιρία για αντικοινωνική συμπεριφορά εις βάρος των παθητικών καπνιστών, ιδιαίτερα στους εργασιακούς χώρους. Αποδεικνύει, επίσης, και ευρύτερα χαμηλό επίπεδο πολιτικού πολιτισμού, το οποίο ενθαρρύνει την ανομία σε όλους τους τομείς: και τη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή και την εργασιακή κοπάνα στον δημόσιο τομέα και την παραποίηση στοιχείων κ.ο.κ.

Εύλογα. Ουδείς σέβεται μια πολιτεία καταφανώς ανυπόληπτη και αδιάφορη για την καθημερινή και γενικευμένη σε δημόσια θέα παραβίαση της νομιμότητας. Αντίθετα, ακριβώς εξ αυτού του λόγου, οι πάντες έχουν τη διάθεση να την εξευτελίσουν σε όλες τις προσπάθειές της να επιβάλει έναν κοινά δεσμευτικό -ακόμη και με ανορθωτικές προθέσεις- δημόσιο λόγο (αυτό, δε, επιπρόσθετα του γεγονότος πως, στο ειδικό ζήτημα που εξετάζουμε, η μη τήρηση της νομιμότητας στρεβλώνει και τον ανταγωνισμό εις βάρος των επιχειρηματιών εκείνων που αρχικά ήθελαν να τη σεβαστούν. Με αποτέλεσμα να αναγκαστούν στην πορεία να προσχωρήσουν και αυτοί στην ανομία).

Ας σημειωθεί, δε, πως η πολιτική ηγεσία του τόπου δεν υπήρξε απλά, και ως προς αυτό το θέμα, αδιάφορη στον σεβασμό του κράτους του νόμου: Με το ειδικό δικαίωμα ασυλίας που διεκδικούν για τον εαυτό τους -τον οποίο προφανώς τοποθετούν υπεράνω του νόμου- εξαιρετικά προβεβλημένοι παράγοντες της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας πρωτοστάτησαν δημόσια στη σταδιακή ουσιαστική κατάργησή του! Με αποτέλεσμα να τους μιμούνται και οι αστυνομικοί μέσα στα γραφεία τους κ.λπ. Κάτι που ασφαλώς δεν διανοήθηκαν να κάνουν ούτε καν οι πιο μανιακοί και γνωστοί "θεριακλήδες" πρόεδροι και πρωθυπουργοί, π.χ. της Γαλλικής Δημοκρατίας, μετά την ψήφιση της αντίστοιχης ρύθμισης στη συγκεκριμένη "υποανάπτυκτη" χώρα..."

Πηγή: εφημερίδα "Κόσμος του Επενδυτή" / 13 Φεβρουαρίου 2010

* Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο