Εκτύπωση PDF

Δεν έσβησε το τσιγάρο και τα μέτρα έγιναν... καπνός

H πολιτεία δεν προχώρησε στις αναγκαίες ρυθμίσεις για την υλοποίησή τους

Tης Πέννυς Mπουλούτζα

«Την 1η Ιουλίου 2009 η Ελλάδα σβήνει το τσιγάρο», ήταν το σύνθημα της μεγαλεπήβολης προσπάθειας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Οσοι πείστηκαν τότε και έσβησαν το τσιγάρο, σήμερα το έχουν ξανανάψει, αφού για άλλη μια φορά η πολιτεία απεδείχθη αναποτελεσματική στην εφαρμογή των ίδιων των νομοθετημάτων της.

Παρά τη μεγάλη αποδοχή που είχαν τα αντικαπνιστικά μέτρα από τους πολίτες, ακόμα και από τους ίδιους τους καπνιστές, ουδέποτε η πολιτεία προχώρησε στις απαραίτητες συμπληρωματικές ρυθμίσεις για την πλήρη υλοποίησή τους. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα οι θαμώνες της πλειονότητας των καφέ, μπαρ και εστιατορίων να καπνίζουν, οι γιατροί στα γραφεία των νοσοκομείων να καπνίζουν, οι εργαζόμενοι στις δημόσιες υπηρεσίες να καπνίζουν, και όπως είπε χαρακτηριστικά στην «Κ» ο πρόεδρος της Εθνικής Συντονιστικής Επιτροπής για το Κάπνισμα, αναπληρωτής καθηγητής Πνευμονολογίας κ. Παναγιώτης Μπεχράκης «όλο το κράτος καπνίζει». Κάπως έτσι μια κρίσιμης σημασίας γιγαντιαία συλλογική προσπάθεια κατέρρευσε.

Ο νόμος ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2008 και τον Απρίλιο του 2009 ξεκίνησε καμπάνια ευαισθητοποίησης του πληθυσμού για τα αντικαπνιστικά μέτρα, τα οποία έκρινε θετικά το σύνολο των μη καπνιστών και περίπου το 60% των καπνιστών. Τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια φάνηκαν παραμονές της εφαρμογής των μέτρων όταν δεν είχε εκδοθεί ακόμα η υπουργική απόφαση για την υλοποίηση του νόμου και η οποία όριζε τις διαδικασίες για τις «εξαιρέσεις» (μικρά καταστήματα καπνιζόντων, διαχωρισμός χώρων καπνιζόντων κ.ά.) σε καφενεία, εστιατόρια και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης, με αποτέλεσμα δεκάδες χιλιάδες επιχειρήσεις, αλλά και οι υπηρεσίες που εμπλέκονται με την αδειοδότηση των χώρων (Νομαρχία, δήμοι, Πυροσβεστική και Πολεοδομίες) να μην γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν. Ετσι, τις πρώτες ημέρες εφαρμογής του μέτρου επικράτησε σύγχυση και η γραμμή 1142 του υπουργείου Υγείας, δέχθηκε χιλιάδες κλήσεις για πληροφορίες και εκατοντάδες καταγγελίες για μη εφαρμογή των μέτρων.

Με σύμμαχο το καλοκαίρι, οι περισσότεροι έκαναν χρήση της περιόδου «χάριτος» με την προοπτική ότι οι έλεγχοι και η επιβολή προστίμων θα ξεκινούσαν το φθινόπωρο.

Σήμερα, επτά μήνες μετά την έναρξη των μέτρων, η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη από ό,τι στην αρχή και μόνο οι γιγαντοαφίσες σε προσόψεις νοσοκομείων και φυλλάδια σε περιορισμένα σημεία δημοσίων υπηρεσιών έμειναν να θυμίζουν ότι η Ελλάδα «έσβηνε το τσιγάρο» την 1η Ιουλίου. Η υπουργική απόφαση που ορίζει τα όργανα για τη διενέργεια ελέγχων και τη διαδικασία επιβολής κυρώσεων στους παραβάτες δεν έχει εκδοθεί ακόμα, με αποτέλεσμα πολλά καταστήματα που έως πρόσφατα «υπάκουαν» στα μέτρα πλέον να μην τα εφαρμόζουν. Επιπλέον, δεν έχουν εκδοθεί διευκρινιστικές οδηγίες προς τους δήμους και τις Νομαρχίες για τις διαδικασίες αναθεώρησης των αδειών των καφενείων, μπαρ και εστιατορίων που επιλέγουν να είναι αποκλειστικά για καπνιστές ή θα πρέπει να δημιουργήσουν ειδικούς χώρους καπνιστών.

Μόνο συστάσεις

Ενδεικτική της κατάστασης που επικρατεί είναι και η μέχρι σήμερα λειτουργία της γραμμής 1142. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, η γραμμή έχει δεχθεί περισσότερες από 100.000 κλήσεις για πληροφορίες για το θεσμικό πλαίσιο, και περίπου 3.000 καταγγελίες για παραβάσεις του νόμου, εκ των οποίων οι 1.800 αφορούν σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. Προς το παρόν ελέγχους κάνουν οι 21 επιθεωρητές Υπηρεσιών Υγείας για Αθήνα και Θεσσαλονίκη, που ωστόσο όπως επεσήμανε στην «Κ» ο επικεφαλής του σώματος κ. Μιχάλης Σαμπατακάκης, περιορίζονται -λόγω έλλειψης νομοθετικού πλαισίου- μόνο σε συστάσεις προς τους παραβάτες.

Τα προβλήματα του νόμου έχει επισημαίνει από τον περασμένο Οκτώβριο και η σημερινή υπουργός Υγείας κ. Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου, προαναγγέλλοντας διορθωτικές αλλαγές. Σύμφωνα με την ίδια είναι σε τελικό στάδιο η επεξεργασία κειμένου κοινής υπουργικής απόφασης με την οποία θα καθορίζονται οι διαδικασίες εποπτείας, ελέγχου και επιβολής των προστίμων. Επιπλέον, το υπουργείο θα εξετάσει και το ενδεχόμενο πλήρους απαγόρευσης του καπνίσματος στους κλειστούς χώρους. Ωστόσο, κοινή είναι η αίσθηση ότι από τη μία έχει ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος, από την άλλη όλοι περιμένουν το νέο θεσμικό πλαίσιο οπότε ελάχιστοι εφαρμόζουν το ισχύον.

Nα μην ισχύει καμία εξαίρεση γιατί γίνεται... κανόνας

Την άρση όλων των εξαιρέσεων στην απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς χώρους που προβλέπονται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο έχει ζητήσει τόσο από την σημερινή όσο και από την προηγούμενη ηγεσία του υπουργείου Υγείας η Εθνική Συντονιστική Επιτροπή για το Κάπνισμα. Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος προβλέπει για καφενεία, μπαρ και εστιατόρια με εμβαδόν έως 70 τ. μ. να επιλέγουν εάν θέλουν να είναι για καπνίζοντες ή για μη καπνίζοντες, ξεχωριστούς χώρους για καπνιστές στα μεγαλύτερα καταστήματα, ενώ ειδικά για τα καζίνο δεν προβλέπεται απαγόρευση.

Οπως εξήγησε στην «Κ» ο πρόεδρος της Επιτροπής, αναπληρωτής καθηγητής Πνευμονολογίας κ. Παναγιώτης Μπεχράκης, «οι εξαιρέσεις που προβλέπει ο νόμος στην πράξη ανέπτυξαν μία δυναμική στην αγορά που λειτουργεί υπέρ του καπνίσματος. Αποτέλεσμα είναι να χαθεί η ουσία του νόμου και οι εξαιρέσεις να γίνουν ο κανόνας. Αυτό πρέπει να διορθωθεί και ελπίζουμε σε σωστότερη και πιo αποτελεσματική νομοθεσία. Επίσης ως επιτροπή έχουμε προτείνει να αναπτυχθούν δράσεις στην εκπαιδευτική διαδικασία, που να συμπληρώνουν τα κατασταλτικά μέτρα, με την ανάπτυξη της αντικαπνιστικής κουλτούρας, να ενισχυθεί το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και να αυξηθεί η τιμή των τσιγάρων με στόχο τη μείωση του καπνίσματος.

Η αύξηση της τιμής που έγινε πρόσφατα έχει περισσότερο εισπρακτικό χαρακτήρα: δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να αποτρέψει τον καπνιστή να αγοράσει τσιγάρα, αλλά ήπια ώστε να συνεχίσει ο καπνιστής να αγοράζει και το κράτος να εισπράττει φόρους. Με δεδομένη την κατάσταση που επικρατεί και στις δημόσιες υπηρεσίες καθώς όπως τονίζει «το κράτος καπνίζει», ο κ. Μπεχράκης κάνει έκκληση και στην πολιτική βούληση της κυβέρνησης να λειτουργήσει θεσμικά και αποτελεσματικά προς την κατεύθυνση της απαγόρευσης του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους.

 

Πηγή: Καθημερινή / 5-2-10